ปัญหาของการให้ อาหารสายยาง แล้วอาหารไม่ไหลเข้าสายยางปัญหาอาหารไม่ไหลเข้าสายยาง (Feeding Obstruction) เป็นสถานการณ์ที่ทำให้ผู้ดูแลกังวลใจได้บ่อยครั้งครับ แต่ส่วนใหญ่มักเกิดจากปัญหาทางกายภาพที่สามารถแก้ไขได้ด้วยตัวเองหากรู้วิธีที่ถูกต้อง
ผมสรุปสาเหตุและขั้นตอนการแก้ไขตามลำดับความบ่อยที่พบ ดังนี้ครับ:
1. ตรวจสอบปัจจัยภายนอก (Physical Check)
บางครั้งเส้นผมบังภูเขา ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่การอุดตันภายในครับ:
สายพับหรือหักงอ: ตรวจดูตลอดแนวสายตั้งแต่จมูกไปจนถึงภาชนะบรรจุอาหาร ว่ามีจุดไหนถูกทับหรือพับอยู่หรือไม่
ความสูงของไซริงค์/ถุงอาหาร: หากยกไซริงค์ต่ำเกินไป แรงดันจะไม่พอทำให้อาหารไหลตามแรงโน้มถ่วง
วิธีแก้: ยกไซริงค์ให้สูงกว่าระดับใบหน้าผู้ป่วยประมาณ 30–45 เซนติเมตร (1 ฟุต)
จุกปิดสายยาง: ตรวจดูว่าลืมเปิดตัวล็อค (Clamp) หรือจุกปิดสายหรือไม่
2. ความหนืดและลักษณะของอาหาร
หากอาหารข้นเกินไป จะไหลผ่านสายยางขนาดเล็กได้ยากมาก โดยเฉพาะสายจมูกที่มีขนาดแคบ
สาเหตุ: ปั่นอาหารไม่ละเอียด, มีกากใยจากผักหรือเนื้อสัตว์ที่กรองไม่ออก หรืออาหารเย็นจนไขมันจับตัวเป็นก้อน
วิธีแก้: * เติมน้ำอุ่นเจือจางอาหารให้เหลวลงเล็กน้อย
ต้องกรองอาหารด้วยตะแกรงตาถี่ 2 รอบ เสมอ เพื่อคัดกรองเศษพังผืด
ให้อาหารในขณะที่อุณหภูมิอุ่นพอเหมาะ (ไม่เย็นจัด)
3. การอุดตันภายในสาย (Tube Clogging)
เกิดจากคราบอาหารเก่าบูดหรือเศษยาที่บดไม่ละเอียดไปพอกตัวข้างใน
วิธีแก้ (เทคนิค Push-Pull): 1. ใช้ไซริงค์ขนาด 50 ml บรรจุน้ำอุ่น (ไม่ร้อนจัด) ประมาณ 20 ml
2. ต่อเข้ากับสายยางแล้วค่อยๆ ดันน้ำเข้าไปเบาๆ แล้วดึงลูกสูบกลับสลับกันไปมา เพื่อสร้างแรงสั่นสะเทือนให้สิ่งที่อุดตันหลุดออก
3. หากยังไม่หลุด ให้ฉีดน้ำอุ่นค้างไว้ในสาย 15–30 นาทีเพื่อให้ก้อนอาหารอ่อนตัวลงแล้วลองใหม่
4. แรงดันในกระเพาะอาหาร (Gastric Pressure)
หากผู้ป่วยมีลมในกระเพาะมาก หรืออาหารมื้อเก่าค้างอยู่เยอะ จะเกิดแรงดันสวนกลับทำให้อาหารมื้อใหม่ไหลลงไปไม่ได้
วิธีเช็ก: ลองใช้ไซริงค์เปล่าดูดเช็กอาหารค้าง (Residual) หากมีลมหรืออาหารมื้อเก่าออกมาปริมาณมาก แสดงว่ากระเพาะยังไม่พร้อมรับอาหาร
วิธีแก้: ให้ผู้ป่วยพักประมาณ 30-60 นาที เพื่อให้ลมระบายออกหรืออาหารมื้อเก่าเคลื่อนตัวลงไปก่อน
📊 สรุปวิธีป้องกันไม่ให้สายตันซ้ำ
สิ่งที่ต้องทำ เหตุผล
ล้างสาย (Flush) เสมอ ล้างน้ำเปล่า 30–50 ml ทั้งก่อนและหลัง ให้ทุกครั้ง
บดยาให้ละเอียดที่สุด ยาเม็ดต้องบดเป็นผงละเอียดและละลายน้ำจนใส
จัดท่าหัวสูง ช่วยให้อาหารไหลลงตามแรงโน้มถ่วงได้ง่ายขึ้น
⚠️ ข้อควรระวัง
ห้ามใช้ไม้ลวดหรือของแข็งแหย่เข้าไปในสายยางเด็ดขาด เพราะจะทำให้สายทะลุและเกิดบาดแผลรุนแรงในทางเดินอาหารได้ หากลองใช้น้ำอุ่นไล่สาย 2-3 ครั้งแล้วยังไม่ได้ผล แนะนำให้พาผู้ป่วยไปพบพยาบาลเพื่อเปลี่ยนสายเส้นใหม่ครับ
